Boerin in Lapland

Post uit Nederland

2012-02-23T12:04:00.001+01:00

Vanmorgen liep ik met afhaalbewijs en paspoort naar de kleine supermarkt in Porjus. Mijn moeder had een pakket naar mij gestuurd. Nu krijg ik regelmatig een grote dikke envelop met Libelles en stroopwafels van haar, maar deze keer was het een bijzonder pakket. Ze had namelijk, al máánden geleden, iets voor mijn huisje gekocht dat ik aan het bouwen was. Mijn huisje ben ik kwijt, dus besloot ze het pakket naar mijn nieuwe stekkie in Porjus te sturen. Mam, wat ontzettend leuk krukje!! Helemaal wat ik leuk vind!

Nu zit ik achter m'n laptop, aan de keukentafel te genieten van een grote mok koffie en stroopwafels van de Albert Heijn. Zometeen begin ik aan de paaseitjes. Lekker hoor!
Het is voor de meeste ouders niet makkelijk als hun kind in het buitenland woont. Zeker als je kind veel kwijt raakt: partner, huis, baan. Dan wil je er als ouder gewoon zijn. Maar mam, maak je niet te veel zorgen. Ik ben uit hetzelfde hout gesneden jij. En ik vind het fijn dat jij mijn moeder bent!

Zon en thee

2012-02-12T20:49:00.000+01:00

Vanmorgen werd ik wakker met een stralend zonnetje. Een perfecte dag om er op uit te gaan. Maar eerst moest ik nog zwoegen op de loopband. De helling wordt steiler, het tempo hoger en ik heb drie minuten met gasflessen op m'n rug gelopen. Drie extra minuten welteverstaan. Met nog een bloedsmaak in mijn mond ging ik naar huis: Eten, omkleden, rugzak inpakken. Een uur later stond ik op m'n toerskies. Wat een mooie dag!

In de zon met een kopje thee ergens tussen Porjus en Jokkmokk

Morgen neem ik het stokje over van Hanz; hij gaat een week op vakantie. Een nieuwe week vol koeien en kaas.

Koeien, kaas en Lapland

2012-02-10T21:18:00.000+01:00

Sinds een aantal weken wonen Hanz en ik niet meer samen; we werken nog wel samen. Mijn 'boerin in Lapland' blog blijft bestaan, maar aangezien mijn leven is veranderd, schrijf ik naast koeien en kaas ook over het leven in Lapland. Mijn leven in Lapland.

Nu woon ik nóg een stukje noordelijker, in Porjus welteverstaan. Hoe beland je in Porjus? Nederlandse vrienden, bij wie ik een week heb gelogeerd om de boel weer op een rijtje te krijgen, hadden zelf een tijdje in Porjus gewoond. Zij zijn nog steeds erg enthousiast over dit dorp en kennen een aantal Nederlanders die hier wonen. Op een dinsdagmiddag ben ik in m'n auto gestapt en naar Porjus gereden. Daar ging ik opzoek naar Wim. Porjus is klein, dus Wim had ik zo gevonden. Woonruimte ook: Wim had kort geleden een huis gekocht, met een appartement op de bovenverdieping. Daar woon ik nu. Van hieruit kan ik in alle rust gaan rondkijken naar een klein huisje ergens in het bos. Misschien ga ik zelf wel weer bouwen, wie weet!

Porjus heeft een te kort aan brandweermannen, en vrouwen. Om een lang verhaal kort te maken: Ik train nu om door de toelatingstest voor de opleiding te komen die over een maand begint. Toby, een Engelsman, is mijn coach. Nu ben ik elke dag in de brandweerkazerne te vinden, op de loopband. De test bestaat uit 9 minuten bergopwaarts lopen in een tempo van 5.6 km per uur, waarbij mijn hartslag onder de 186 slagen per minuut moet blijven. Dit is goed te doen in een t-shirt en loopschoenen. Er is echter een hele grote MAAR! Je moet de test namelijk afleggen met je volledige uitrusting aan en om. Dit houdt in dat ik 24 kilo moet meetorsen. Voor diegenen die mij niet kennen: ik ben 1.56 m lang en weeg momenteel 42 kilo. De gasflessen wegen bij wijze van spreken meer dan ik. Ik heb nog drie weken om te trainen. Reken maar dat ik ga knokken!

Gisteren na de training zijn Toby en ik op de sneeuwscooter gestapt. Hij heeft mij een aantal nieuwe sporen laten zien waar ik kan langlaufen en toerskiën. De thermometer wees vandaag -10 aan. Een heerlijke temperatuur voor een skitochtje.

Ik heb genoten!


Porjus is ook mooi!

De wintermarkt: Wat was het koud!

2012-02-09T19:52:00.001+01:00

De Jokkmokk Wintermarkt van 2012 is weer voorbij. Voor veel mensen een onvergetelijke ervaring. En deze editie wordt volgens mij door niemand meer vergeten: Wat was het koud! De temperatuur daalde tot onder de -40.
Voor Jokkmokkers is dit erg koud; voor de meeste toeristen was dit bizar koud. Ik kreeg van verschillende mensen te horen dat zij nog meer respect hebben gekregen voor het harde leven in Lapland. Deze doordringende kou is een enorme aanslag op zowel lichaam als geest. Het leven staat stil: Vrijwel niets werkt meer; materiaal vriest vast óf kapot; alles wat je aanraakt breekt en daarnaast loop je snel bevriezingen op aan gezicht, vingers en tenen.

Vild Hasse: En begrip in Lapland

In oude stijl op de markt

De markt ging uiteraard door, maar een aantal standhouders hield het na een paar uur voor gezien. Niet iedereen had de luxe afgelost te worden en ergens naar binnen te kunnen kruipen om zich op te warmen. Wij hadden het dit jaar erg luxe: Wij stonden namelijk binnen in Kaitumgården met onze kaasstand, samen met zo'n 15 andere producenten van lokaal geproduceerde etenswaren. De kou dreef de marktbezoekers naar binnen; wij hebben dus veel kaas verkocht!

+25 binnen

-40 buiten

Het was zelfs zo warm binnen, dat Anna-Karin (mijn buurvrouw) op blote voeten haar Mandelpotatis chips aan de man bracht.

Aan het werk op de markt.

Handgebreide sokken en wanten

Op de camping en de boerderij was het chaos. Gasten kregen hun auto's niet meer aan de praat of konden niet vertrekken omdat de handrem was vastgevroren. Hans en Annemiek, vrienden uit Nederland, hebben helemaal pech gehad. Een ´raar maar ozo waar` verhaal waar ik de volgende keer over schrijf. Zij hebben helaas kennis gemaakt met de Zweedse service, of beter gezegd, het ontbreken daarvan. En een Duitse motorbende...

Ondanks dat de tractor de hele nacht aan de motorverwarming had gestaan, wilde hij niet starten. Na een tijd in de weer te zijn geweest met een extra elektrische coupéverwarming en een hete luchtpistool kreeg Hanz 'em uiteindelijk aan de praat. Drie uur later dan gepland konden we de melk van de melkruimte naar de kaasmakerij brengen. Ik was inmiddels naar de markt vertrokken.

De volgende dag, toen Hanz en ik op de markt waren, viel de stroom in de stal uit. Onze nieuwe kracht Emil had helaas niet door dat het belangrijk was dat dit snel op te lossen, aangezien de warmtekabels die langs de water- en afvoerleidingen lopen, ook uitvallen. Toen hij ons belde waren de leidingen al bevroren. Snel reed ik naar huis om Emil te helpen met de koeien emmers water te geven en een grote kachel op de leiding te zetten om de boel op te warmen. Hanz had al snel zijn laatste stukje kaas op de markt verkocht dus hij stond een kwartier later ook in de stal. Die avond ben ik direct na het melken van de koeien in bed gerold. Moe.

'Logeerhondje' Betty vond het ook erg koud. Als ze naar buiten moest om een plasje te doen, draaide ze al om voordat ze goed en wel de deur uit was. Stond ze éénmaal buiten, gaf ze eerst een tapdance show weg voordat ze uiteindelijk haar plasje deed!

Tapdance Betty

kou en beha's

2012-01-26T18:48:00.001+01:00

Afgelopen weekhebben we de eerste echt koude week gehad met temperaturen schommelend tussende -23 en -30. De echte kou is deze winter laat; iets wat ik absoluut niet ergvind! Ik vind de winter in Lapland ontzettend mooi en ik trek er erg graag opuit. Maar met temperaturen onder de -23wordt het koud. Sinds een aantal dagen is de zon weer eventjes zien; wat zijnwij blij! De donkerste dagen zijn voorbij!

Vanaf december is de zon verdwenen

Daar is de zon weer; eind januari

Op eenjanuaridag tijdens mijn eerste winter in Jokkmokk kreeg ik het op mijn heupenen ging er bij -24 met Jussie en ski'sop uit. Jussie was niet vooruit te branden, terwijl hij normaal gesproken alseen dolleman vertrekt met mij bungelend op m’n ski's aan de lijn achter hemaan. Nu ging het 10 km. rondje Skabram meer errug langzaam. En wat was hetkoud!! Blauw van de kou (ik) kwamen we thuis. Daar kreeg ik van Matti te horendat het ruim onder de -30 was op het Skabram meer. Jussie was dus slim geweest; hij hield zichrustig om niet zo diep te hoeven ademen. Ik heb mijn domme actie met en bevrorenoor moeten bekopen. Deze is tot op de dag van vandaag nog steeds gevoelig.

Op pad met Jussie

Met de koeiengaat het goed. De ligstal is nu voor een groot deel geïsoleerd (wat hebben demannen hard gewerkt!). Tijdens koude dagen sluiten we de deuren, wat al sneleen temperatuursverschil van ruim 10 graden oplevert. Als we de deuren eenaantal dagen achter elkaar gesloten houden, wordt dit verschil nog groter. Ikvind het erg prettig om te zien dat zodra de grote deur open gaat alle koeienhet bos inlopen.

Rosa in de sneeuw foto: CJ Utsi

Antje en Juttandragen een beha gevult met kranten om hun gevoelige spenen tegen de kou tebeschermen. In een Nederlands tijdschrift las ik een berichtje over op welke maniervrouwen hun beha omdoen. Ik heb toen zo ontzettend hard gelachen. Als vrouw doeje een beha toch gewoon om! Als het nu ging over het omdoen van een beha bij eenkoe, tja, dat is een stukje ingewikkelder. Hanz had ’em bij Antje bijna goedomgedaan.

Juttans fris gewassen beha

Hij zit erg goed! foto: CJ Utsi

Met Antje gaathet trouwens super. Ze is ontzettend goed in haar doen en melkt goed. Hanz lieteen aantal dagen geleden voorzichtig vallen of we haar misschien nog een keer kunnenlaten insemineren. Aangezien Maya na 4 inseminaties en stierbezoek nietdrachtig is en dus aan het einde van haar lactatie helaas naar de slacht gaat,vind ik het een goed idee om Antje te houden.

Volgende week is het tijd voorJokkmokks Wintermarkt. Een zeer spectaculair event boven de poolcirkel. Daaroverin mijn volgende blog meer. En natuurlijk over de zeer geslaagde cursus kaasmaken!

Ik vind het ontzettend leuk om te merken dat steeds meer mensen mijn blog lezen en ook de moeite nemen een emailtje te sturen naar rianne[a]skabram.se !

Mijn favoriete vakantiehuisje: de kleine stuga

De sauna gehuld in een dik pak sneeuw

Wéér een stiertje voor koe Antje

2011-12-30T17:56:00.000+01:00

Koe Antje is bevallen van alwéér een stiertje. En we wilden zo graag eenmeisje van haar! Inmiddels heeft zij zeven kalfjes gekregen in haar leven enalle zeven waren jongetjes. Aangezien dit het laatste jaar is dat zij meedoet,is het extra spijtig dat het ook deze keer geen meisje is.

Onze nieuwe bewonerheb ik Alex gedoopt; naar Alex die bij ons heeft gewerkt en tot onze grotespijt bij zijn vriendinnetje in Umeå is gaan wonen. Een verhuizing in Zwedenhoudt ook vaak een wisseling van baan in. Zo ligt Umeå ruim 400 km bij Jokkmokkvandaan. Dus niet bepaald om de hoek.

Het kalf lag goed; het was een snelle bevalling.

En daar is Alex!

Maar goed, terug naar Antje. Naast dat zij alleen maar stiertjesvoortbrengt, krijgt zij ook kalfziekte na bevallingen. Vorig jaar molkenwe haar ’s avonds nadat zij was bevallen. Toen zij op haar melkplek stond,merkten we dat ze door haar achterhand begon te zakken. Zo snel maar zo rustig mogelijk probeerden we haarterug in de kleine binnenstal te zetten, maar dit ging fout. Ze viel en traptehaar speen kapot. We belden meteen de dierenarts. De dienstdoende arts (het wasweekend) moest helemaal uit Kiruna komen; een stadje zo´n 230 km ten noordenvan Jokkmokk. Toen zij arriveerde was het inmiddels nacht. Gelukkig was despeen aan de binnenkant niet ernstig beschadigd. Eerst hechtte zij Antje´s speen en daarnakreeg gaf zij haar een calciuminfuus; kalfziekte is een gevolg vancalciumtekort. De weken die daar op volgden is Antje niet goed in haar doengeweest. Zo at zij erg slecht en hield zich afzijdig van de andere koeien. Zij is dus wekenlang een probleemkoe geweest.Naast dat ik dat ontzettend sneu voor haar vind, kost dat ons natuurlijk ooktijd en geld.

Moeder is snel weer op de been.

Dit jaar hebben we er goed voor gezorgd dat zij in de juiste conditie wastoen zij moest kalven. Daarnaast zit ons voerbeleid beter in elkaar (al doendeleert men!); melken we haar de eerste dagen niet helemaal uit (geen enkele koemeer) en heeft zij langer in de binnenstal gestaan. Het is nu drie dagen geledendat ze is bevallen en tot nu toe gaat het goed met haar. Maar de komende weekhou ik m’n hart nog vast!

Kerst in Lapland

2011-12-25T11:17:00.002+01:00

Koe Klara in de sneeuw

Mats de veearts

2011-12-13T16:02:00.001+01:00

Veearts Mats heeft de pinken Janna, Trijntje en Billie op drachtigheid gecontroleerd. Ook heeft hij nog een keer bij de koeien Maya en Troela gevoeld. Onze leenstier heeft bij Janna en Trijntje raakgeschoten, maar bij Billie had hij geen kans. Hoe hij ook probeerde, zij had geen zin om stil te blijven staan. Volgens mij vond ze het maar een vervelend joch. Uiteindelijk is de inseminatrix met een rietje sperma er aan te pas gekomen. Alle dames nu zijn drachtig, maar bij Maya en Billie staat nog een klein vraagteken. Over een maand worden deze twee opnieuw gecontroleerd.

Het is altijd een happening als Mats er is. Gelukkig komt hij niet vaak. Zijn laatste bezoek was acht maanden geleden toen Rosa met kalfsverlamming in de stal lag. Mats praat en werkt. En hij praat enorm veel. Aan één vraag van mij heeft hij voldoende om een avondvullend programma voor de radio te verzorgen.

’s Morgens tussen half negen en half tien is hij telefonisch bereikbaar voor het maken van een afspraak. Soms krijg je zijn antwoordapparaat:

´´Hej, Mats hier. Vandaag ben ik niet in Jokkmokk, maar in Harads. In het slachthuis welteverstaan, waar ik de rendieren van de Lappen inspecteer. Ik ben hier waarschijnlijk de hele dag zoet mee. De lunch bestaat vandaag uit gedroogd rendiervlees. Het ziet ernaar uit dat ik volgende week dinsdag opnieuw in het slachthuis van Harards ben, maar zeker weten doe ik dat nog niet. Dit laat ik tzt wel even weten. Mocht je dier een probleem hebben dat tot morgen kan wachten; laat dat dan tot morgen wachten. Bij noodgevallen ben ik mobiel bereikbaar. En een ziek konijn maak ik niet beter, die slacht je; het is immers bijna kerst! Hejdå!!''

Het fijne aan Mats is, is dat als de nood aan de man is, hij binnen no time in de stal staat.

Boerin op glad ijs

2011-11-18T20:58:00.001+01:00

Een aantal weken geleden schreef in ik mijn blog 'Nu komt de winter'. Dit bleek iets te voorbarig. Het is midden november en er ligt nog steeds geen sneeuw. Maar...er ligt wel geweldig mooi ijs op het Skabram meer; sneeuwvrij!! Waarom ik zo blij ben? Omdat ik nu kan schaatsen!
Ik lijk Evert van Bentum wel: Eerst vanmorgen de koeien gemolken en daarna op de schaatsen gestapt. Maar goed, ik heb een rondje Skabram meer geschaatst van 10 km, dus daar houdt de vergelijking meteen op.

Schaatsen op het Skabram meer voor ons huis.

Toen ik aan de rand mijn schaatsen aantrok, kwam Brynolf langsgeschaatst. Hij is een enorm fantiek langlaufer, die blijkbaar ook van schaatsen houdt. Ik kreeg meteen wat tips van hem over de conditie van het ijs. Eigenlijk kwam het er op neer dat ik het beste zijn sporen kon volgen, want daar was het ijs dik genoeg. Mijn ervaring met het schaatsen op natuurijs is nihil, dus ik vond het meer dan prettig dat er sporen aanwezig waren die ik kon volgen. Tot mijn grote verbazing stond hij niet op de gebruikelijke Zweedse toerschaatsen. Bij navraag bleek hij onderweg te zijn op 30 jaar oude hockeyschaatsen. Hij traint voor het WK langlaufen voor veteranen; ´toerschaatsen glijden te makkelijk, op hockeyschaatsen moet ik echt werken', aldus Brynolf.

Een aantal dagen geleden had ik al bij Matti (buurman) geïnformeerd of het ijs dik genoeg was om te schaatsen en dat was het volgens hem. Ik kreeg meteen te horen wat ik aan moest trekken en voor de veiligheid mee moest nemen. Zijn beste tip was om samen met een maatje die een aantal kilo's zwaarder weegt het ijs op te gaan en deze vooruit te laten schaatsen. Hanz had helaas geen zin, dus aan deze tip had ik weinig.
Ik ging dus alleen op weg, uitgerust met rugzak met daarin een waterdichte zak met kleding en ijspriemen om mijn nek. Halverwege mijn tocht kwam ik Brynolf weer tegen die behoefte had aan een praatje en met mij mee schaatste. Dit vond ik helemáál niet erg. Ik vond het toch wel een beetje spannend, zo alleen op het ijs!
Een tijdje later stond ik weer in de stal. De inseminatrix kwam om Svalka te insemineren. Het werk gaat altijd door, maar ik heb heerlijk geschaatst!!

Het is drie jaar geleden dat ik voor het laatst op schaatsen stond.

De ijspriemen met fluitje hangen om mijn nek.

uieronsteking en omvallende koeien

2011-11-15T15:58:00.001+01:00

Koe Svalka heeft aan haar speen rechtsachter mastitis; oftewel uierontsteking. Gelukkig is het een milde ontsteking zodat zij er vrijwel geen last van heeft. Aangezien wij geen antibiotica spuiten, moeten wij haar op deze speen meerdere malen per dag melken om de ontsteking te bestrijden.

Het leuke en makkelijke aan Svalka is, is dat zij binnenkomt als je haar roept. Zo kan de hele groep koeien in de ligstal lekker te liggen herkauwen, zodra ik roep 'Hé Svalka, kom meisje', gaat eerst haar kopje omhoog alsof ze zegt: 'Oké ik kom eraan hoor', vervolgens staat ze langzaam op, rekt zich uit en stapt ze rustig uit de groep de melkstal in. Uiteraard ligt daar wat te eten voor haar klaar, zodat ze lekker staat te kauwen terwijl ik haar op één speen melk.

Onze jonge koe Jetje probeert haar zo nu en dan te volgen. Zij wil maar al te graag weten wat Svalka telkens binnen moet doen. Jetje is zowiezo net een klein kind. Tijdens de melkbeurten kan zij absoluut niet stil blijven staan. Zodra zij haar eten op heeft, begint ze met donderjagen. Een aantal dagen geleden probeerde zij tijdens het melken brokjes bij Juttan te stelen. Door op haar voorknietjes te knielen wordt haar reikwijdte groter en kan zij verder met haar hoofd naar links buigen waar de brokjes van Juttan liggen. Deze keer ging zij echter té ver en viel pardoes om. Gelukkig bleef de schade beperkt en was ze alleen erg geschrokken.

De melk ziet er op het eerste gezicht goed uit, maar als ik een test doe, wordt het toch wat slijmerig. Zo kan je zien dat de melk uit deze speen niet goed is (een te hoog celgetal heeft.) We moeten Svalka dus nog een aantal dagen apart melken op deze speen.

Even een bandje plakken

2011-11-05T21:31:00.000+01:00

Een tractor met een lekke band; die heb je niet in een uurtje geplakt!

Alex kon 's morgens nog precies de melktank naar de kaasmakerij rijden. Daar aangekomen ging de band van de velg en moest hij de tractor en melktank laten staan. Gelukkig kon ik dus gewoon kaas maken.

Toen Hanz belde met het reparatiebedrijf in Jokkmokk, bleek dat de servicewagen de hele dag niet beschikbaar zou zijn. Maar goed, de melktank moest terug naar de melkruimte; we moesten een hooibaal (600 kg) rijden. Wachten op de servicewagen die de volgende dag kon komen, was geen optie. Er zat niets anders op dan de band zelf van de tractor te halen en deze met de Toyota naar de garage te brengen voor reparatie.

Uiteraard makkelijker (of vooral 'sneller') gezegd dan gedaan. En wat is zo'n band zwaar!

Hanz en Alex aan het werk voor de kaasmakerij

Vanuit de kaasmakerij zag ik de mannen zwoegen. In mijn 20 minuten pauze (als de wrongel 'rijpt') heb ik snel mijn camera gehaald om alles op de gevoelige plaat vast te leggen.
Wat een contrast: het smerige buitenwerk met het hygiënische werk in de kaasmakerij.

De dag verliep dus enigszins anders dan gepland. De boosdoener was een uitstekende metalen pin op de oude mestplaat. Wij weten dat deze er zit (Hanz is er ook al een keer overheen gereden); nu weet Alex het ook.

Het gat in de tractorband

Nu zijn wij Charmecamping!

2011-10-31T12:01:00.000+01:00

Vandaag kregen wij post van de ANWB:

"Your campsite has been selected as a Charmecamping and has been listed in the guide ANWB Charmecampings of Norway, Sweden and Danmark. A Charmecamping is a small idyllic campsite for people who are looking for tranquillity and a warm welcome."

Even in het Nederlands: De ANWB heeft onze camping uitgeroepen tot Charmecamping. Dit omdat Skabram camping een kleinschalige camping is waar mensen kunnen genieten van rust en natuur. Daarnaast is de camping 'charming' omdat er koeien, kalfjes, kippen en schapen rondlopen. En niet te vergeten: Je wordt door ons warm onthaald!!

Winter in Lapland

2011-10-27T21:42:00.001+02:00

Langzaam is de winter in aantocht. Een aantal dagen geleden viel de eerste sneeuw in Jokkmokk, maar het winterweer zet nog niet door. Aan de ene kant geeft de komst van de winter rust; het buitenwerk houdt voor een groot gedeelte op. Maar aan de andere kant hebben we het gevoel dat we moeten opschieten, want zoals elk jaar willen we nog een aantal dingen op orde hebben voordat de wereld onder een dik pak sneeuw verdwijnt.
Onze kat Lucifer laat zich niet binnenhouden door sneeuw en vrieskou. Alleen de verhouding van aantal uren buiten en aantal uren op bed liggen verandert aanzienlijk.


Lucifer onderweg

Sinds Hanz terug is uit Nederland probeer ik één vrije dag per week in te plannen. Mijn vrije dag is dinsdag en die van Hanz maandag of woensdag. Tot nu toe, we zijn pas twee weken onderweg, lukt het inderdaad om deze dag niet aan het werk te zijn. Aangezien ik het na een aantal uur lezen, film kijken en internetten wel heb gehad, trek ik er met Jussie en camera op uit. Afgelopen dinsdag hebben we een tocht door het Talvatis reservaat gemaakt. Jussie liet zijn jachtinstinct de vrije loop en kwam al kauwend met een lemming (knaagdiertje) te voorschijn. Op de foto die ik heb gemaakt kijkt hij een beetje beteuterd; hij dacht waarschijnlijk dat hij hem moest afgeven toen ik hem voor mijn camera riep.

Natuurreservaat Talvatis in Jokkmokk

Jussie doet zich te goed aan een lemming

Hierin Scandinavië vragen mensen zich al eeuwenlang af waarom hun land soms overspoeldwordt met deze diertjes, terwijl er in andere jaren geen lemming te bekennenis. Afhankelijk van de soort kan een lemmingpopulatie in een paar jaar tijdexplosief groeien tot wel duizend keer zijn oorspronkelijke grootte. Nu bestaateen verhaal over lemmingen dat zodra hun leefgebied overbevolkt raakt zij collectiefzelfmoord plegen. Volgens de mythe storten hele hordes lemmingen vanaf een klifte pletter en verdrinken ze in zee.

Waarschijnlijkis filmmaker Walt Disney verantwoordelijk voor het hardnekkige gerucht datlemmingen collectief zelfmoord plegen. In 1958 bracht hij een documentaire uitover dieren in de noordelijke natuurgebieden, genaamd White Wilderness. Hierinis duidelijk te zien hoe een groep lemmingen van een klif valt, in de oceaanterecht komt, uitgeput raakt en uiteindelijk verdrinkt. Dit was echter allemaalin scène gezet. Ze lieten de beestjes namelijk op een grote draaischijf lopen,bedekt met sneeuw. Vanuit verschillende cameraposities gefilmd leek het alsofeen hele menigte lemmingen aan een uittocht begonnen was en vervolgens van eenklif sprongen. Knap gefilmd, maar niet de werkelijkheid.

Zondagsthee

2011-10-20T19:32:00.003+02:00

Afgelopen zondag was ik bezig isolatie te leggen in mijn huisje (later meer over mijn huisje), toen Hanz met een tas vol spullen aan kwam lopen. Uit de tas kwamen een brander, fluitketel en koekjes te voorschijn; tijd voor thee dus!

Tijdens mijn gezwerf over onze aardbol kwam ik erachter dat ik in Zweden wil wonen. Na al eerder te hebben gewerkt in Noorwegen en Zweden, vertrok ik in mei 2009 opnieuw naar Zweden, met het idee eerst een zomerseizoen in Jokkmokk te werken en daarna richting Östersund te vertrekken om daar een klein huisje te kopen en een baan te zoeken. Ik was dus van plan mezelf te vestigen, zoals dat zo mooi heet, in de provincie Jämtland.

Zover is het nooit gekomen. Boer Hanz in Jokkmokk bleek wel een erg leuke boer te zijn; ik werd dus boerin. Maar het kopen/bouwen van een klein huisje bleef altijd in mijn hoofd rondspoken. Dit werd nog eens versterkt door het gegeven dat ons woonhuis op de camping staat, wat zeker in de zomermaanden betekent dat wij weinig rust en privacy hebben. Een aantal maanden geleden ben ik aan het tekenen gegaan en al snel had ik een mooi huisje op papier staan. Hanz heeft mijn tekening vertaald naar een bouwkundig tekening. Martin, een vrij oud maar zeer handig mannetje, heeft de buitenkant gebouwd. Nu is het aan mij (ons) om de binnenkant af te maken, te schilderen en in te richten (vooral naar dat laatste kijk ik nu al uit!).

Martijn met de fiets, Martin en Hanz......en Jussie

De volgende dag

Weer twee dagen later

Na een week

Vloerplaten op maat zagen

Isolatie op maat snijden

Jussie, kom je buiten spelen?! En noorderlicht!

2011-10-09T17:45:00.001+02:00

Caramel had vanmorgen duidelijk geen zin om Alex te vergezellen in de stal tijdens het melken. Opeens stond ze met haar voorpoten op de buitenvensterbank en haar snuit tegen het keukenraam gedrukt naar binnen te kijken. Op zoek naar Jussie, haar speelmaatje. Zodra ik de keukendeur open deed, vloog Jussie langs mij heen naar buiten, achter Caramel aan die er als een haas vandoor ging, met Jussie op d'r hielen.
Sinds de dag dat Alex met haar het erf op kwam, spelen ze samen. Dag in, dag uit. Tussendoor nemen ze even een pauze, maar niet te lang, want de dag is zo voorbij. Het is ontzettend leuk om te zien hoe die twee honden met elkaar stoeien. De volgende foto's zijn van afgelopen winter; ravotten in de sneeuw.

Afgelopen nacht vroor het 8 graden. We hebben alwel een aantal nachten vorst gehad, maar kouder dan -2 was het nog niet geweest. Vanmorgen zag de wereld er ontzettend mooi uit. Alles lag bedekt onder een dun wit laagje en het zonnetje scheen volop. Dit is heerlijk herfstweer. Jammergenoeg stond ik vandaag in de kaasmakerij en begon het in de loop van de middag te betrekken. Toch besloot ik er na het kaasmaken nog even op uit te gaan met Jussie, maar het heerlijke herfstweer was alweer voorbij. Nu is het buiten onbehaaglijk; veel wind en regen of sneeuw op komst, brrrrrrrrrr. En vanavond moet ik nog de koeien melken; brrrrrrrrr.
Gisteravond laat liet ik Jussie nog uit en werd ik verrast door een duidelijk noorderlicht. Wat is dit toch mooi!
Eigenlijk is het Hanz z'n job om de hond 's avonds uit te laten, maar hij is voor een weekje in Nederland. Dat heeft dus ook z'n voordelen!

Noorderlicht boven Skabram, Jokkmokk

Melkmonsters en dagproductie

2011-10-06T22:18:00.002+02:00

Het melkmeetapparaat

In de eerste week van een nieuwe maand houden wij ons een dag bezig met ´provmjölkning´, oftewel proefmelken. Van iedere koe nemen wij een melkmonster en meten wij meteen de dagproductie. De melkmonsters gaan naar een laboratorium waar zij worden onderzocht op het percentage vet en eiwit.


In het proefmelkrapport houd ik per koe de dagproductie bij. Iedere koe heeft haar eigen flesje voor een melkmonster.

Daarnaast wordt gekeken naar het aantal cellen per milliliter melk. Deze cellen bestaan voor het merendeel uit afweercellen (witte bloedcellen/leukocyten). Als reactie op het binnendringen van bacteriën in de uier zullen in eerste instantie de al aanwezige leukocyten de aanval inzetten, maar vrijwel direct komen grote aantallen leukocyten vanuit het bloed naar de aangetaste uier. Het celgetal schiet dan omhoog. Een verhoogd celgetal is één van de meest betrouwbare aanwijzingen voor uierontsteking.
Soms kan je duidelijk zien dat een koe uieronsteking, mastitis, heeft. De melk is waterig en klonterig en de koe heeft veel pijn. Bij subklinische uieronsteking zie je echter niet aan de melk of aan de uier dat een koe uieronsteking heeft, maar dus wel aan een verhoogd celgetal.

De melkhoeveelheid lees ik zo nauwkeurig mogelijk af

Svalka, met Hanz op de achtergrond; proefmelken kost veel tijd

Het maandelijkse proefmelken doen wij altijd met z'n tweeën: De één melkt, de ander meet en schrijft. Ik ben altijd erg benieuwd hoeveel de koeien geven en of er grote veranderingen zijn. Op de resultaten van de melkmonsters moeten we zo'n twee weken wachten. Rosa is onze enige koe met een te hoog celgetal. Als dit zo blijft, moeten we haar helaas wegdoen. Een hoog celgetal tast namelijk ook de kwaliteit van de melk aan.

Omdat wij alle melk in onze kaasmakerij verwerken, komt bij ons niet dagelijks een melkwagen het terrein op rijden waar ik de melkmonsters aan kan meegeven. Om de monsters naar het laboratorium te krijgen, brengen wij ze naar de dichtsbijzijnde boer, waar de melkwagen wel langs komt. Dus één keer in de maand rijden we met onze melkproefjes de 100 kilometer lange rit naar boer Robert. Uiteraard combineren we dit tripje met het doen van boodschappen in 'de grote stad' Luleå. Al met al kost het enige planning om de melkmonsters iedere eerste week van de maand op de plek van bestemming te krijgen!

Hanz werkt de gegevens in de melkstal bij

Buiten eten

2011-10-03T21:18:00.003+02:00

Hanz heeft het voerderhek voor de kalfjes klaar! Door het kuilgras buiten te geven, staan zij minder binnen en blijft hun stal schoner. Iedereen begon meteen gretig te eten, behalve Bram; hij begreep maar niet hoe hij zijn kopje door het hekwerk moest krijgen.

Oktober is de maand dat we alles op orde moeten hebben voordat de winter inzet. De kleine meisjes staan de koudste maanden in de binnenstal. De jongens slachten we eind oktober/begin november. In Zweden mag je kalven en koeien op eigen terrein slachten; het vlees mag je echter niet verkopen. Ik heb bijna 15 jaar geen vlees gegeten, maar het vlees van mijn eigen dieren eet ik wel. Ik ben bij hun geboorte en ik help bij de slacht. Ik weet dat deze dieren goed zijn behandeld en niet op transport naar het slachthuis zijn gezet. Nu neem ik ze met een halster mee naar buiten, waar Johannes (onze buurman en rendierhouder) met een geweer klaarstaat en ze met één schot neerschiet. Doordat onze dieren voorafgaand aan de slacht nauwelijks stres kennen, smaakt het vlees beter. Streshormonen tasten namelijk de smaak van het vlees aan. Daarnaast is het vlees onbespoten: geen hormonen en geen antibiotica.

Maar toch, iedereen die een stiertje wil, mag ze gratis komen halen.

Bram snapt het nog niet helemaal

Regen, regen, regen

2011-09-27T16:02:00.001+02:00

Nu al een maand lang: regen, regen en... juist ja, regen. Vanmorgen liep ik in de regen naar de melkstal om de koeien te melken en nadat iedereen gemolken en alles weer schoon was, liep ik in de regen terug naar huis. Het is ronduit heerlijk om met een beker thee achter m'n laptop te kruipen en de rest van de dag niet meer naar buiten te moeten. Althans, dat hoop ik.

Alles is nat, vies en zwaar. Zelfs mijn oranje kussen die in de tractor ligt,(door mijn geringe lengte kom ik zonder kussen niet goed bij de pedalen) was vanmorgen nat en vies. Alex reed zich vast met de Toyota toen hij vanmiddag de beesten in de weilanden langs de weg ging voeren. Ook daar is het een enorme blubberbende; wat een leuk woord: Blubberbende.

De Toyota wordt uit de Blubberbende gehaald


Blubberbende voor de stal

Onze koeien en kalfjes stappen vrolijk door de Blubberbende. Ik lees trouwens met verbazing regelmatig artikelen over boeren die beweren dat koeien liever binnen staan. Volgens hen biedt een moderne stal alles wat een koe zich kan wensen en is de koe een dier dat zowel met warme als regenachtige dagen niet graag buiten loopt. Volgens mij is de keuze voor het binnenhouden van koeien een puur economische. Jammer dat deze boeren doen voorkomen dat de keuze van de manier waarop zij koeien houden voor een groot deel gebaseerd is op het welzijn van hun koeien. Als dit het geval zou zijn, zouden deze dieren buiten lopen. Het binnenhouden van dieren is gewoon goedkoper voor de melkveehouder en heeft helemaal niets met het welzijn van de koe te maken. Ik wil nog even toevoegen dat dit helaas goedkoper is.

Onze beesten lopen ook buiten als het regent en sneeuwt. Zij hebben altijd de mogelijkheid om binnen in de ligstal te gaan liggen, maar zelfs met slecht weer lopen ze voor een aantal uur toch lekker het weiland in. 's Winters, als de temperatuur onder de -25 daalt, blijven ze meestal binnen. Alleen kleine Bambu stapt bij deze temperaturen nog dapper in d'r eentje door de sneeuw.

Een werkdag in Skabram

2011-08-08T15:02:00.003+02:00

De kazen staan onder de pers! Vanmorgen begon ik om 07.45 met kaas maken. Alex reed de melktank, voordat hij de koeien zou melken, naar de kaasmakerij en tegen kwart voor acht had ik alle melk in de kaastobbe. Vier uur later deed ik de kaasvormen onder de pers en besloot snel achter mijn laplop te kruipen om een blogstukje te schrijven. Er is nog zo ontzettend veel werk te doen, maar je houdt het niet vol om dag in dag uit te werken. Schrijven is een vorm van ontspanning voor mij. En ik heb nog maar anderhalf uur; dan moet ik de receptie van de camping weer open doen en alle campingasten te woord staan. Ik geniet dus even van mijn korte vrije tijd! Eén ding is zeker als je een boerenbedrijf hebt: je bent nooit klaar.

Terwijl ik dit schrijf staan Hanz, Alex en een vriend van Alex te scheppen. De 'gang' acher de stal, waardoor de koeien naar buiten en binnen lopen, bestaat uit gravel. Na twee jaar is gebleken dat dit niet praktisch is. We kunnen moeilijk de vele stront wegschrapen met de tractor, en door te schrapen wordt uiteraard deze 'gang' steeds dieper. Er moet dus beton komen. Nu zijn Hanz en Alex bezig met het voorbereidende werk. Dit soort dingen kost veel tijd, energie en jammergenoeg ook geld. Ook al doe je zoveel mogelijk zelf.

Aan het werk achter de stal

Vorige week hebben we voor onze drie pinken Janna, Trijntje en Billie, een stier opge-

haald bij boer Robert. Het is een mooi klein fjällko stíertje. Hij valt in de smaak bij de dames!

Onze leenstier

Deze zomer hebben wij een echte zomer gehad. Wekenlang was het overdag tussen en 20 en 25 graden, met uitschieters richting de 30. En door het warme droge weer zijn er nauwelijks muggen!
Maar nu lijkt het gedaan met de warme zomer. Een aantal dagen geleden liep ik 's avonds na het melken nog even naar de kalfjes die in een weiland langs de weg staan. Ik stond gezellig met hen te tutten toen ik opeens getoeter hoorde. Daar kwam buurman Matti aan met een team sledehonden voor zijn quad. Met zijn armen in de lucht brulde hij over het weiland: Nu is het bijna winter!! Het was inderdaad nog maar +12, maar bijna winter; ik hoop het niet. Zodra de temperatuur het toelaat beginnen Matti en Stina met de herfstraining van hun honden, zodat ze fit genoeg zijn als het winterseizoen daadwerkelijk begint.

Begin april dit jaar ging ik drie dagen met de Matti, Stina + honden de bergen in. Als ik deze foto´s zie heb ik ook weer zin in de winter!!

Bruggen bouwen en lange ritjes

2011-07-12T17:40:00.005+02:00

Bruggenbouwers Alex en Hanz

Klara op verkenning

Een groot gedeelte van het land waar de koeien nu lopen was een aantal jaar geleden nog bos en moeras. Door het te bewerken wordt het gebied door de jaren heen steeds meer echte weidegrond. We hebben greppels gegraven waardoor het moeras nu voor een groot deel goed begaanbaar is geworden. Om de koeien over de greppels te laten lopen, moeten we dus bruggen bouwen. En daar zijn we onder andere de afgelopen dagen druk mee bezig geweest.

Op een woensdag heb ik de grote wagen achter de tractor aangekoppeld en ben ik op weg gegaan naar Vuollerim om 9 droge kuilgrasbalen op te halen. Een ritje van ruim 40 kilometer. De heenweg kon ik nog enigszins 'doorrijden', maar terug met een last van bijna 6 ton, had ik minder de vaart erin. Maar goed, uiteindelijk kom je toch een keer thuis.
De volgende dag ben ik met auto (gelukkig!!) en aanhanger, met dichte bak, naar Larsbo gereden om zaagsel op te halen. Een hele mooie rit van zo'n 60 km, en na een half uur scheppen, weer 60 km terug. Jussi ging gezellig met mij mee. Hij is nogal enthousiast, en in zijn onstuimige enthousiasme ging hij op mijn banaan zitten. Ik had dus geen banaan meer, maar wel een ontzettend vieze bijrijders stoel + hond met banaan aan z'n kont.

Deze stoel moet ik trouwens nog steeds schoonmaken. En dan zeg ik dat Hanz een smeerkees is...

Aankomende dagen wordt het weer even hard doorwerken en vele uren op de tractor zitten: wij gaan het kuilgras voor de kalfjes maaien. En nee, dit doen wij niet te laat. We wonen nu eenmaal in Jokkmokk.

De afgelopen weken...

2011-06-20T17:55:00.069+02:00

Ik heb van de afgelopen weken een fotoverslag gemaakt. Het is te veel om uitgebreid op te schrijven wat er zoal in Skabram is gebeurd. Waar ik mee wil beginnen is onze nieuwe website: http://www.skabram.se/. Eindelijk is het af! Uiteraard zie ik nu alweer dingetjes die ik wil veranderen, maar ik denk dat het wijzer is om het even te laten rusten. Het schrijven van alle teksten in drie talen heeft veel tijd, soms frustratie en energie gekost. Dus ik ben ontzettend blij dat hij nu in de 'lucht' is.

Indigenous Terra Madre

De afgelopen dagen zijn we erg druk geweest. Het werk in Skabram ging gewoon door en daarnaast stonden we drie dagen met onze kaas op de markt in Jokkmokk tijdens Indigenous Terra Madre. Minderheidsgroeperingen vanuit de hele wereld troffen elkaar tijdens een driedaags event in Jokkmokk om hun ervaringen en tradities te delen op het gebied van eten en voedselproductie. Het was een kleurrijk gebeuren in Jokkmokk; iedereen liep in klederdracht.

Foto's: Jonas Sundberg

Kalfjes de wei in!

De kalfjes/pinken zijn vanuit hun winterverblijf naar de zomerweide gegaan. Ik heb van jongs af aan met ze gewandeld. Het was dus vrij makkelijk om over de weg met ze naar de zomerweide te wandelen. Alleen Trijntje had weinig zin. Alex had er een hele dobber aan om haar aan het lopen te krijgen! Maar uiteindelijk huppelde iedereen blij rond in het hoge groene gras.

Uitzicht op het meer

Janna, dochter van koe Juttan

Pinken in de wei

Billie, dochter van koe Blinka

Familiebezoek!
Eindelijk was het zover: mijn moeder en zussen kwamen op bezoek bij ons in Lapland! Eerst ben ik zelf voor een kort (te kort!) bezoek naar Nederland gevlogen. Samen met mijn moeder ben ik teruggevlogen naar Zweden. Mijn zussen vlogen een week later met z'n tweetjes en uiteindelijk vloog het hele stel de eerste zondag in juni weer terug naar huis. Voor mijn moeder was dit de eerste keer vliegen en tevens de eerste keer zover op reis. Ze vond het ontzettend spannend en keek er al weken naar uit. Gelukkig vond ze het geweldig leuk op de boerderij in Skabram.

Ik moest meteen laten zien waar de schoonmaak- en tuinspullen stonden; en daar ging ze aan het werk. Erg fijn om weer een schone koelkast en schone ramen te hebben! Als kraamverzorgster was het geen probleem voor haar om de melk voor de kalfjes op te warmen en ze hun flesje te geven. Zo nu en dan kon ik haar meeslepen voor een kort uitstapje, maar niet te lang, want er moest nog zo veel gebeuren!

Mijn zussen, Heidi en Kim, hebben tijdens hun korte verblijf toch veel gezien en gedaan: helpen met kaas maken, melken, kalfjes de fles geven, wandelingen naar het meer (wat was het koud!!) en een bezoek gebracht aan de Siberische husky kennel van onze buren Matti en Stina: Jokkmokkguiderna.
Het was ontzettend leuk en gezellig om het hele stel op bezoek te hebben!!

Hanz, mam en Alex

Heidi en Kim draaien de kazen

Paard en slee

2011-04-13T14:02:00.000+02:00

Vorige week hebben we de koeien een dagje ingeruild voor werkpaard Salve. Alex zorgde ervoor dat thuis in Skabram alles doorging, en Hanz en ik vertrokken naar Gällivare om bij Olaf Kölner, gepensioneerd boer, met paard en slee door het bos te trekken.

Deze dag was een enorme verrassing voor mij; had Hanz geregeld voor mijn verjaardag.

Olaf bracht mij de grondbeginselen van mennen met paard en slee bij , waarna we vertrokken voor een tocht door het bos, met mij op de bok. Salve, een hele brave Ardenner, vond het nodig om in het begin even een sprintje te trekken, maar de rest van de tijd gedroeg hij zich voorbeeldig.

Hanz leerde Olaf kennen aan het begin van zijn boerencarrière. Naast twee brave koetjes, had Hanz een stel wilde vaarzen rondlopen, die na hun kalving moesten worden ingemolken. Dit leverde uiteraard de nodige problemen op. Hanz ging twee keer daags met lood in zijn schoenen zijn jonge koeien melken, die hem alle kanten uittrapten en duwden, stront vloog in het rond; het leek wel één groot slagveld, met Hanz als gesneuvelde soldaat. En vóórdat hij de koeien op de juiste plek in de melkstal had, was er alweer een uur voorbij.

Via via vond hij zijn redder in nood; Olaf. Olaf is een boer in hart en nieren, een echt koeienmens. Hij heeft Hanz twee keer geholpen en alleen maar laten zien dat het mogelijk is om wilde koeien binnen te krijgen en te melken. Vanaf die dag ging het beter met Hanz en zijn koeien. Olaf is tot op de dag van vandaag een bron van advies gebleven maar bovenal: een goede vriend.

De lente komt

2011-04-10T22:06:00.001+02:00

Wat zijn wij blij met de zon! De dagen dat we met temperaturen onder de -35 's morgens richting melkstal lopen, zijn gelukkig voorbij. Het is nu heerlijk om buiten te werken. De koeien staan tevreden in het zonnetje te herkauwen, kalfjes worden geboren en lammetjes dartelen rond hun moeders in het laatste restje sneeuw. Langzaam komt de lente te voorschijn!

Gullan

Juttan

Svalka